دوشنبه های کتابخوانی کتابخانه مرجع برای این ماه کتابی درباره تغییرات مغز در دوره نوجوانی انتخاب کرده است. این کتاب را سارا بلیکمور نوشته و عباس ناصری ترجمه کرده است. نویسنده کتاب نورولوژیست است و کتاب در عین علمی بودن با لحنی روایی و خواندنی درباره تازه ترین یافته های عصب شناسی درباره مغز نوجوان با ما گفتگو می کند. کتاب می تواند به ما کمک کند تا درک تازه تری از تغییرات مغز در دوره نوجوانی داشته باشیم. دکتر افسانه صحت فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان در این نشست مهمان ماست و درباره کتاب و نوجوانی برای مخاطبان خواهد گفت.

اگر به حقیقت به عنوان یک رخداد باور داشته باشیم، ادیان ابراهیمی بزرگترین عرصه رخداد حقیقت هستند. پیامبر اسلام با سنت هایی که باعث آسیب و پسرفت جامعه بود به شکلی انتقادی مواجه شد اما اگر سنت نیکویی در میان اعراب بود آن را پاس داشت.از آنجا که حقیقت ها برای خودشان اخلاق و آدابی دارند در هفته وحدت ما هم با یادآوری آن منش های نیکو، وفاداری خودمان را به حقایق آخرین دین ابراهیمی ابراز می کنیم. کتابخانه مرجع برای پاسداشت خلقیات نیکوی پیامبر گرامی اسلام نمایشگاهی بر پا کرده است که از نوزدهم تا پایان شهریور برپاست.

انسان به عنوان یک فرد، مسئولیت حل مشکلات محیطی را بر عهده دارد. یکی از راه حل‌هایی که می‌توان برای غلبه بر مشکلات زیست‌محیطی انجام داد، آگاهی صحیح از تمامی عوامل محیطی به ‌منظور حفاظت از محیط‌ زیست است. مؤثرترین تلاش برای دستیابی به این هدف، ایجاد یک نظام آموزشی زیست‌محیطی مناسب است. آموزش حفظ محیط‌ زیست را می‌توان از پایه و در قالب آموزش رسمی برای کودکان آغاز کرد. اساس تحقق پایداری در توسعه و حفظ محیط‌زیست، آموزش اخلاق محیط‌ زیستی است. اخلاقی که ارتباطات پیچیده و در حال تغییر میان انسان و طبیعت را شناسایی و با حساسیت به آنها پاسخ دهد. برای ایجاد چنین اخلاقی، بازنگری در روش‌های آموزشی ضروری است. بخش زیادی از بحران‌های محیط‌ زیستی معاصر ناشی از تربیت ناصحیح و جهالت علمی و عملی انسان‌ها نسبت به طبیعت و شیوه تعامل با آن است که موجب شده تخریب محیط‌ زیست به یکی از جدی‌ترین چالش‌های پیش‌روی بشر تبدیل شود. (سایت خبرگزاری جمهوری اسلامی)

دانایی، فرزانگی و بینش، از نظر معنایی کلمه‌های نزدیک به واژه‌ی خرد هستند. توانایی درک و تحلیل دقیق مسائل و سنجش و تشخیص درست از نادرست به کمک نیروی خرد انجام می‌گیرد. خرد باعث حل تعارض‌ها و کنار آمدن با چالش‌های زندگی می‌شود. انسان خردمند دارای نگاه ژرف و عاقبت اندیش است؛ او بر پایه دانش پیشین، تجربه و اخلاق تصمیم می‌گیرد و در موقعیت‌های مختلف از واکنش‌های شتاب‌زده اجتناب می‌کند. او توانایی شنیدن نظرهای مخالف را دارد و همیشه سعی می‌کند بین احساس و منطق، تعادل لازم را برقرار کند. انسان خردمند درک عمیق‌تری از زندگی دارد و به همین دلیل زندگی معنادارتری دارد. بنابراین می‌توان گفت به نوعی خرد، ستون اصلی موضوع سواد زندگی است، طوری که سواد زندگی بدون بهره‌مندی از خرد یک سواد سطحی محسوب می‌شود. در این میان مربیان و والدین نقش حیاتی و مهمی در نهادینه کردن خردورزی در کودکان و نوجوانان دارند تا آن‌ها در زندگی تنها، دریافت‌کننده اطلاعات نباشند، بلکه به متفکران و شهروندانی خردمند تبدیل شوند. این رویکرد علاوه بر این‌که باعث پیشرفت فردی و اجتماعی آن‌ها می‌شود، جامعه‌ی انسانی را هم آگاه‌تر و بالنده‌تر می‌کند.

ای ایران ای میهن من نمایشگاهی با موضوع ایران در ادبیات کودک و نوجوان ما پرهمسایه ترین کشور جهانیم؛ هفده همسایه آبی و خاکی. در طول تاریخ و بارها از چهار جهت مورد هجوم قرار گرفته ایم اما تاب آورده ایم، هم پیوستگی فرهنگی خود را حفظ کرده ایم، هم آئین ها و هم سرزمین مان را. ما ایرانیم. نویسندگان کودک و نوجوان چگونه از ایران برای مخاطبان نوشته اند؟ نمایشگاه کتاب ای ایران ای میهن من عنوان خودش را از یک مجموعه شعر با همین عنوان گرفته است و در پی پاسخ به پرسش بالاست. با توجه به اینکه کتابخانه مرجع در بخش بزرگسال عناوینی درباره ایران دارد گزیده ای از آن ها هم در این نمایشگاه ارائه شده است. این نمایشگاه از اول تا پایان مرداد ماه 1404 در کتابخانه مرجع برپاست.

امروزه حجم عظیمی از اطلاعات در محیط های دیجیتالی و تحت عنوان منابع دیجیتالی از جمله وبلاگ ها، ویکی ها، مجله های الکترونیکی و غیره در حال تولید شدن هستند. استفاده از این فناوری ها نیاز به مهارت ها و توانایی های خاصی دارد که از آن به عنوان سواد وب یاد می کنند. از سوی دیگر با گسترش شبکه های اجتماعی و رسانه های ارتباطی مختلف، نوع استفاده افراد از این رسانه ها و اعتماد به آن ها، به عنوان بخشی از منابع دیجیتالی و الکترونیکی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. مهارت های لازم برای شناسایی، استفاده و ارزیابی رسانه های الکترونیکی و منابع دیجیتالی و یا به طور کلی رسانه ها را سواد رسانه ای می نامند. افزایش مهارت های سواد رسانه ای یکی از راه هایی است که می تواند کودکان و نوجوانان را از آسیب ها و ریسک های شبکه های اجتماعی در امان نگاه دارد.مقدس زاده، حسن؛ صفاهیه، هاجر (1396). سواد رسانه ای و آگاهی از آسیب های شبکه های اجتماعی. مطالعات رسانه ای، سال دوازدهم، 25-35.

آیا ما باید از روباه اعاده حیثیت کنیم؟ این پرسش که طنز لطیفی هم درون خود دارد، گاهی در میان ما کتابداران کتابخانه مرجع مطرح می شود. در سال های اخیر مطالعات رشته های مختلف بیش از پیش به ادبیات و ادبیات کودک نزدیک شده است. ترکیب روباه مکار که بیشتر از ادبیات تعلیمی بر می آید، تقریبا سرنگون شده است. امروزه نویسندگان از زاویه های دیگری به روباه نگاه می کنند و داستان هایشان را می آفرینند. آن چه در گذشته و با تندروی و بدبینی نسبت به جانوران در ادبیات اتفاق افتاده، برای تاریخ ادبیات ارزش موزه ای دارد و ممکن است دیگر نخواهیم کودکان و نوجوانان آنها را بخوانند. ما با فراهم کردن کتاب هایی درباره روباه در دوره های مختلف تلاش کردیم پیامی به جامعه منتقل کنیم: برخی مفاهیم و ارزش ها با گذر زمان تغییر می کنند. کتابخانه مرجع امیدوار است با برگزاری این نمایشگاه و نشان دادن آن چه که در ادبیات اتفاق افتاده است، راه تازه ای باز کند.

یونیسف، سواد دیجیتال کودکان را چنین تعریف کرده است :دانش، مهارت ها و رویکردهایی که به کودکان اجازه می دهد تا هم، ایمن باشند و هم، در دنیایی که به صورت روزافزون در حال دیجیتال شدن است، قدرتمند شوند. تعریف اخیر، نشان می دهد که سواد دیجیتال فراتر از مهارت های کاربردی فناوری اطلاعات است و برای توصیف مجموعه ای غنی از رفتارها، شیوه ها و هویت های دیجیتال استفاده می شود. سواد دیجیتال دانش آموزان، مطابق تعریف انجمن اروپا شامل دانش، مهارت و نگرش هایی است که به رشد و بالندگی دانش آموزان در دنیای دیجیتال کمک می کند و از طریق روش های مناسب، آن ها را ایمن و توانمند می سازد. سواد دیجیتال، موضوعی پیچیده است که می تواند شامل هر نوع مهارت رایانه ای یا هرگونه فعالیتی باشد که در فضای دیجیتال اتفاق می افتد. پس، ضروری است تا ماهیت سواد دیجیتالی از ابعاد گوناگون مورد بررسی قرار بگیرد. قدردان، فاطمه؛ سبزه، بتول؛ اسکویی، یاسمن (1402). ابعاد سواد دیج یتال برای دانشآموزان دوره ابتدایی.

در دهه های گذشته رویای پیدا کردن گنج و نقشه گنج در ادبیات کودک و نوجوان سایه هپررنگی داشت. اما قهرمان کوچک امروزی با نقشه ای واقعی در دست راهی سفر می شوند و مکان تازه به مانند گنجی بزرگ پیش رویشان ظاهر می شود. امروزه نقشه ها قدرتمندتر از هر وقتی به زندگی ما برگشته اند. این بازگشت زندگی کودکان و نوجوانان را هم تحت تأثیر قرار داده است. کتابداران کتابخانه مرجع معتقدند که برپایی نمایشگاهی درباره نقشه، هر چند کوچک به یادمان می آورد که درباره این موضوع چقدر نوشته یا ترجمه شده است. این نمایشگاه امیدوار است راه تازه و نرفته ای پیش روی مخاطبان بگشاید.